Τα Συντάγματα της Ελληνικής Επανάστασης, του Άλκη Ν. Δερβιτσιώτη

Τα Συντάγματα της Ελληνικής Επανάστασης

Του Άλκη Ν. Δερβιτσιώτη*

Το παρόν αποτελεί αναδημοσίευση από τον ιστότοπο CNN (https://www.cnn.gr/ellada/story/257354/alkis-dervitsiotis-ta-syntagmata-tis-ellinikis-epanastasis, 4.3.2021)

1. Η ελληνική επανάσταση του 1821 κατά της οθωμανικής τυραννίας υπήρξε πολυσήμαντο γεγονός. Εν πρώτοις επρόκειτο για εθνικοαπελευθερωτικό αγώνα των νεώτερων χρόνων. Επίσης η ελληνική επανάσταση ήταν επανάσταση αστών κατά του σουλτάνου ο οποίος κυβερνούσε όχι μόνο ως απόλυτος μονάρχης αλλά τον απολυταρχισμό του ενίσχυε η παράδοση και οι πρακτικές της ασιατικής δεσποτείας. Η ελληνική επανάσταση είχε επίσης θρησκευτική διάσταση καθώς οι επαναστάτες ήταν χριστιανοί ορθόδοξοι, στοιχείο το οποίο τους είχε επιτρέψει να διατηρήσουν λίγα στοιχεία της προγενέστερης κοινωνικής οργάνωσής τους. Σε αυτό διευκόλυνε εν μέρει, η οργάνωση της κοινωνίας του οθωμανικού κράτους σε θρησκευτικές κοινότητες, οι οποίες διέθεταν συγκεκαλυμμένα εθνικά χαρακτηριστικά.

2. Οι επαναστατημένοι Έλληνες, παράλληλα προς τις πολεμικές επιχειρήσεις του εθνικοαπελευθερωτικού αγώνα, προέβησαν και σε πολιτικές διεργασίες με σκοπό την πολιτειακή θέσμισή τους. Αρχικά δημιουργήθηκαν τα “τοπικά πολιτεύματα” και ακολούθησαν και τα Συντάγματα της Επιδαύρου (1822), του Άστρους (1823), και της Τροιζήνας (1827).

«Αστυνομία στο Πανεπιστήμιο;», του Άλκη Ν. Δερβιτσιώτη

«Αστυνομία στο Πανεπιστήμιο;»

Του Άλκη Ν. Δερβιτσιώτη*

*Το παρόν αποτελεί αναδημοσίευση από τον ιστότοπο Athens Voice (https://www.athensvoice.gr/politics/701495_astynomia-sto-panepistimio)

Το τελευταίο διάστημα βρίσκεται στην επικαιρότητα το ζήτημα της ίδρυσης υπηρεσίας της ΕΛ.ΑΣ. με καθήκοντα αστυνόμευσης την εγκληματικότητα που λαμβάνει χώρα εντός των πανεπιστημίων. Ο διενεργηθείς δημόσιος διάλογος εκάλυψε πληθώρα ζητημάτων, αν και κάποιες  -λιγότερες πάντως-  από τις διατυπωθείσες γνώμες κινήθηκαν εκτός των ορίων, που προδιαγράφουν οι σχετικές συνταγματικές διατάξεις. Ακόμα πιο λίγες γνώμες υπερέβησαν τα όρια που θέτει η συνεπής ιδεολογική αντιπαράθεση εξικνούμενες σε ιδεοληπτικές τοποθετήσεις, καθεαυτό βλαπτικές ως προς το περιεχόμενό τους, αλλά και ως προς τον επιτυγχανόμενο - κατ’ αποτέλεσμα- αποπροσανατολισμό της κοινής γνώμης. Εν όψει των ανωτέρω σταχυολογώ τα πιο σημαντικά επιχειρήματα, τα οποία προεβλήθηκαν ένθεν κακείθεν.

Σύμφωνα με ισχυρά υποστηριζόμενη γνώμη στα πανεπιστήμια των χωρών της ηπειρωτικής Ευρώπης δεν υφίσταται μόνιμη και διαρκής παρουσία της αστυνομίας εντός των σχετικών χώρων. Η θεσμοθέτηση μόνιμης και διαρκώς παρούσας αστυνομικής δύναμης αντίκειται στην ακαδημαϊκή παράδοση αλλά και στο συνταγματικά κατοχυρωμένο «πλήρες αυτοδιοίκητο» των πανεπιστημίων. Περαιτέρω, οι αρνούμενοι την σχεδιαζόμενη νομοθετικώς διαρκή αστυνομική παρουσία στα ιδρύματα της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης προβάλλουν την έλλειψη αντίστοιχης παιδείας εκ μέρους της αστυνομίας, ώστε αυτή να αντιμετωπίζει αποτελεσματικά τα σχετικά ζητήματα.

Βουλευτική ασυλία και άρση της, του Άλκη Ν. Δερβιτσιώτη

 Βουλευτική ασυλία και άρση της

Του Άλκη Ν. Δερβιτσιώτη*

1. Δεν είναι, ίσως, ευρέως γνωστό ότι η βουλευτική ασυλία προερχόμενη από τη βρετανική κοινοβουλευτική πράξη κατοχυρώθηκε ρητά για πρώτη φορά το 1689 με τη Διακήρυξη Δικαιωμάτων (Bill of Rights). Στην εν λόγω Διακήρυξη προέβη το Αγγλικό Κοινοβούλιο μετά την “ένδοξη επανάσταση” του 1688 διά της οποίας εκηρύχθη οριστικά έκπτωτος ο Ιάκωβος Β’, τρίτος βασιλιάς της δυναστείας των Stuarts.

Μεταξύ άλλων η Διακήρυξη Δικαιωμάτων, η οποία κυρώθηκε από τους νέους βασιλείς Γουλιέλμο και Μαρία της Οράγγης, προέβλεπε την ελευθερία του λόγου, των συζητήσεων και των διαδικασιών εντός του Κοινοβουλίου. Περαιτέρω κατοχυρώθηκε το ακαταδίωκτο των μελών του Κοινοβουλίου από οποιοδήποτε δικαστήριο ή από οποιοδήποτε άλλο μηχανισμό εκτός του Κοινοβουλίου. Έκτοτε ο σχετικός θεσμός της βουλευτικής ασυλίας υιοθετήθηκε αρχικά ως πολιτικό πρόταγμα και ακολούθως ως νομικά κατοχυρωμένη πράξη στα Συντάγματα των κρατών της Ηπειρωτικής Ευρώπης.

Η νομική και κοινωνική αντιμετώπιση της πανδημίας, του Κωνσταντίνου Ρέμελη

 Η νομική και κοινωνική αντιμετώπιση της πανδημίας

Του Κωνσταντίνου Ρέμελη*

Το παρόν άρθρο αποτελεί αναδημοσίευση από την εφημερίδα “TO BHMA” (6.12.2020, ένθετο: Νέες Εποχές) και τον ιστότοπο www.tovima.gr

Στη σύγχρονη δημοκρατία δεν νοείται κατοχύρωση συνταγματικών δικαιωμάτων χωρίς την πρόβλεψη, κατά κανόνα, ανάλογων περιορισμών, καθ’ όσον το δικαίωμα ως νομικό μέγεθος δεν συνιστά απόλυτη ελευθερία και απαλλαγή από οιαδήποτε νομική δέσμευση. Χωρίς αμφιβολία η πανδημία θέτει το κράτος και τους πολίτες μπροστά σε μια πρωτόγνωρη και οδυνηρή πραγματικότητα, με έντονα χαρακτηριστικά ιδιότυπης κατάστασης πολιορκίας. Οι εκτενείς περιορισμοί στην άσκηση σημαντικών συνταγματικών δικαιωμάτων για λόγους προστασίας της δημόσιας υγείας δεν αποτελούν μόνο ελληνικό, αλλά παγκόσμιο φαινόμενο, που συνιστά μια αδιαμφισβήτητη πρόκληση για την προστασία των δικαιωμάτων αυτών τόσο σε εθνικό όσο και σε διεθνές επίπεδο. Γίνεται γενικώς δεκτό ότι πρόκειται για συνταγματικά ανεκτές παρεκκλίσεις από την ομαλή λειτουργία του κράτους δικαίου, που συνιστούν κοινωνικό περιορισμό των ατομικών δικαιωμάτων. Ο περιορισμός αυτός απορρέει από την κοινωνική δέσμευση του ατόμου και την ανάγκη προστασίας του συμφέροντος του κοινωνικού συνόλου, εν όψει του ότι το άτομο δεν αποτελεί ένα αυτοτελές και αυτόνομο ον, αλλά ετερόνομο και «κοινωνικό». Με άλλα λόγια, το δίκαιο κλήθηκε να αντιμετωπίσει τη βίαιη εισβολή μιας νέας πραγματικότητας στην καθημερινότητα του ανθρώπου, με πολλά στοιχεία και χαρακτηριστικά δανεισμένα ακόμη και από αυτή την «υπερφυσική» κατάσταση που περιγράφει στη «Μεταμόρφωσή» του ο Κάφκα. Συνεπώς ο νομοθέτης, χωρίς να παραγνωρίζει ούτε την ατομικότητα ούτε την κοινωνικότητα των δικαιωμάτων, όφειλε να αντιμετωπίσει τη νέα κατάσταση ως μια αιφνίδια και δυσμενή ανατροπή της κανονικότητας με σκοπό τη συντομότερη, κατά το δυνατόν, επάνοδο σε αυτή.

Σύνταγμα και εγκληματική οργάνωση. Οριοθέτηση εννοιών.

 του Άλκη Ν. Δερβιτσιώτη*

1. Η πρόσφατη απόφαση του αρμόδιου δικαστικού σχηματισμού απάντησε καταφατικά στο ερώτημα αν τα ηγετικά στελέχη και οι βουλευτές του κόμματος της Χρυσής Αυγής  αποτελούν εγκληματική οργάνωση. Η εν λόγω απόφαση έταμε το ζήτημα στο πλαίσιο που θέτει η σχετική ποινική νομοθεσία. Απομένει να δημοσιευτεί η απόφαση για να καταστεί κοινό κτήμα και, ενδεχομένως αντικείμενο κριτικής η μέθοδος και ο τρόπος υπαγωγής των πραγματικών περιστατικών στις αντίστοιχες ποινικές διατάξεις. Μέχρις ότου συμβούν τα ανωτέρω χρήσιμη είναι η υπενθύμιση μερικών νομικών σταθερών αξιών του πολιτικού μας εποικοδομήματος, που συναποτελούν η Ευρωπαϊκή Ένωση και η Γ΄ Ελληνική Δημοκρατία.

Οι νομικές αξίες μας μεταξύ άλλων μας επιβάλλουν κατ’ αρχήν τη διεξαγωγή της δίκης δημοσίως και τον κατ’ εξαίρεση αποκλεισμό της δημοσιότητας, τη διευκόλυνση του κατηγορουμένου να κατανοήσει την κατηγορία, το δικαίωμα του να κλητεύσει τους μάρτυρες που θεωρεί απαραίτητους για την πρόοδο της διαδικασίας καθώς και το δικαίωμα του να εξετάσει τους μάρτυρες κατηγορίας.

«ΔΗΜΟΣΙΕΣ  ΣΥΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΑ  ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΩΝ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΩΝ

 ΜΕ ΤΟΝ ΙΔΙΩΤΙΚΟ ΤΟΜΕΑ» 

 *  Του Χαράλαμπου Γ. Κουφατζή, Δικηγόρου Παρ’ Αρείω Πάγω

Οι δημόσιες συμβάσεις παίζουν σημαντικό ρόλο στις οικονομίες των κρατών μελών, και εκτιμάται ότι αντιστοιχούν σε περισσότερο από το 16% του ΑΕΠ της Ένωσης. Οι συμβάσεις αυτές παίζουν καίριο ρόλο σε ορισμένους τομείς (όπως οι κατασκευές και τα δημόσια έργα, η ενέργεια, οι τηλεπικοινωνίες και η βαριά βιομηχανία) και χαρακτηρίζονται ιστορικά από την προτίμηση στους εγχώριους προμηθευτές, βάσει νομοθετικών ή διοικητικών κανόνων. Αυτή η έλλειψη ανοικτού και αποτελεσματικού ανταγωνισμού συνιστούσε ένα εμπόδιο στην ολοκλήρωση της ενιαίας αγοράς — με αποτέλεσμα να αυξάνεται το κόστος για τις αναθέτουσες αρχές και, σε ορισμένους καίριους κλάδους, να παρεμποδίζεται η ανάπτυξη της ανταγωνιστικότητας.

                               Μην αγανακτείτε απλώς ξεστραβωθείτε!

Αναδημοσίευση από τον Παρατηρητή της Θράκης,  13.10.2020 07:33

Του Άλκη N. Δερβιτσιώτη*

Δείτε περισσότερα στο: http://www.paratiritis-news.gr/

Στον δεύτερο Πρόεδρο των ΗΠΑ, Τζον Άνταμς, αποδίδεται η φράση ότι: «ενώ όλες οι επιστήμες προχωρούν γρήγορα, η τέχνη του κυβερνάν βαδίζει σημειωτόν· το σημερινό επίπεδό της είναι το ίδιο άθλιο με εκείνο πριν τρεις χιλιάδες χρόνια». Πολλοί σπεύδουν να αποδώσουν ορθότητα στη διατύπωση του Άνταμς, λόγω της στενής σχέσης της κυβέρνησης με την ισχύ, στην καθαρά υλική μορφή της, η οποία και επιβάλλει τον φορέα της ως κυβερνήτη. Μερικοί ωστόσο –εμφανώς λιγότεροι, αλλά όχι εξ αυτού του λόγου ανάξιοι προσοχής– αποδίδουν τη στασιμότητα της τέχνης του κυβερνάν στην απόσταση που αυτή εμφανώς εξακολουθεί να διατηρεί από τα επιτεύγματα των (άλλων) επιστημών. Ο τρόπος αντίδρασης αρκετών κυβερνήσεων στον covid-19 είναι ίσως ενδεικτικός.

Συναθροίσεις και εισαγγελικοί λειτουργοί

* Του Άλκη Ν. Δερβιτσιώτη

Η πρόσφατη θέσπιση του ν. 4703/2020 “Δημόσιες υπαίθριες συναθροίσεις και άλλες διατάξεις” ευλόγως προκάλεσε συζητήσεις και αντιπαραθέσεις οπωσδήποτε αναγκαίες στο δημόσιο διάλογο. Οι νέες διατάξεις του ν. 4703/2020 σε ορισμένα σημεία καινοτομούν, σε ορισμένα αλλά απλώς επαναλαμβάνουν παλαιότερες ρυθμίσεις, οι οποίες άντεξαν στη δοκιμασία, την κριτική βάσανο της θεωρίας και του νομικού δόγματος, ιδίως, όμως του δικαστικού ελέγχου.

Συνήθως στη νομοθέτηση το ενδιαφέρον επικεντρώνεται στις νέες ρυθμίσεις τόσο στον καθορισμό του περιεχομένου όσο και στις επιπτώσεις ιδίως στο μέγεθος των πάσης μορφής κυρώσεων. Εν προκειμένω αντικείμενο κριτικής αποτελεί η συμβατότητα της διάταξης του άρθρου 10 παρ. 3 ν. 4703/2020 προς το άρθρο 89 του Συντάγματος. 

Ελευθερία της συνάθροισης και οικονομική πραγματικότητα

Του Άλκη Ν. Δερβιτσιώτη*

Με την πρόσφατη νομοθετική πρωτοβουλία του Υπουργού Προστασίας του Πολίτη επιδιώκεται η θέσπιση σύγχρονου νομικού πλαισίου για την άσκηση της ελευθερία συναθροίσεως ή δικαιώματος του συνέρχεσθαι όπως αυτή παραδοσιακώς ορίζεται.

Η διαχρονική σημασία της ελευθερίας συνάθροισης καθίσταται πλήρως αντιληπτή, αν αναλογιστούμε ότι η αρχαία άμεση δημοκρατία βασίστηκε στην συνάθροιση των μελών του δήμου. Ακολούθως, η σύναψη του κοινωνικού συμβολαίου, έστω φαντασιακά προϋπέθεσε την συνάθροιση των συμβαλλομένων. Στην συνταγματική εξέλιξη των πολιτειών από τον 18ο αιώνα ως σήμερα η ελευθερία της συνάθροισης διαμορφώθηκε ως παρεπόμενο της ελευθερίας διαμόρφωσης και έκφρασης λόγου και γνώμης.

Η ψήφος των εκτός επικρατείας πολιτών

Του Άλκη Ν. Δερβιτσιώτη*

Η σχετική με την ψήφο των εκτός επικρατείας πολιτών συζήτηση έρχεται με σημαντική καθυστέρηση προκειμένου να αντιμετωπίσει το χρονίζον ζήτημα της συμμετοχής τους στις βουλευτικές εκλογές.

Το θέμα εντοπίστηκε σχεδόν αμέσως με την μεταπολίτευση, καθώς το Σύνταγμα του 1975 όρισε στο άρθρο 51 ότι η άσκηση του εκλογικού δικαιώματος από τους εκτός επικρατείας πολίτες ρυθμίζεται με νόμο. Η σχετική συζήτηση επαναλήφθηκε στην αρμόζουσα έκταση το 1983 - 84 , όταν οι εκτός επικρατείας πολίτες εψήφισαν για πρώτη φορά στις Ευρωεκλογές.

Το γερμανικό εκλογικό σύστημα και οι λύσεις

Του Άλκη Ν. Δερβιτσιώτη*

Το παρόν άρθρο αποτελεί αναδημοσίευση από την εφημερίδα "Φιλελεύθερος" και τον ιστότοπο www.pronews.gr 

Υπό τον όρο εκλογικό σύστημα εννοείται ο μαθηματικός τύπος που εφαρμόζεται ως μέθοδος κατανομής των βουλευτικών εδρών στους πολιτικούς σχηματισμούς, οι υποψήφιοι των οποίων κατέρχονται και μετέχουν στις εκλογές.

Η κατανομή των εδρών διενεργείται στη βάση του αριθμού των ψήφων που έλαβαν κατ’ αρχάς οι κομματικοί σχηματισμοί και ακολούθως, οι υποψήφιοι βουλευτές. Τα εκλογικά συστήματα διακρίνονται σε τρεις μείζονες κατηγορίες, τα αναλογικά, τα πλειοψηφικά και τα μεικτά, που διατηρούν στοιχεία και των αναλογικών και των πλειοψηφικών συστημάτων. Για να καταστεί αυτό αντιληπτό αρκεί να ανακαλέσουμε στη μνήμη μας ότι το ισχύον εκλογικό σύστημα είναι μεικτό.