Περί της ουσίας της δημοκρατίας

Του Άλκη Ν. Δερβιτσιώτη*

 (το παρόν κείμενο αποτελεί αναδημοσίευση από την ιστοσελίδα: https://fantomas.gr/kathigitis-alkis-dervitsiotis-peri-tis-oysias-tis-dimokratias/)

Ένας παλαιός αφορισμός απαγορεύει στους δασκάλους (ανεξαρτήτως εκπαιδευτικής βαθμίδας) να διδάσκουν την απελπισία στους νεώτερους. Η λογική της απαγόρευσης προκύπτει από το δεδομένο ότι η απελπισία δεν είναι ούτε ο ενδεδειγμένος τρόπος αντίδρασης σε δυσάρεστες καταστάσεις, ούτε ο ορθός τρόπος κατανόησης της πραγματικότητας. Η απελπισία είναι λάθος με τη διάσταση ότι είναι χειρότερη του τετελεσμένου εγκλήματος.

Υπό την ανωτέρω εκδοχή η απελπισία είναι εντελώς  περιττή στις κοινωνικές διεργασίες, όπως ακριβώς είναι περιττές οι παιδιάστικες ψευδαισθήσεις, που καλλιεργούν συνήθως οι ανόητοι.

Εάν η κοινωνία, ως συνειδητή ένωση ανθρώπων με κοινές αξίες – άλλως είναι συνονθύλευμα- επιτρέψει την κυκλοφορία των παιδιάστικων ψευδαισθήσεων ή και της απελπισίας, ας ετοιμάζεται να εισπράξει απάθεια, κατάπτωση και ενδεχομένως καταστροφές.

Όπως κάθε τι που επιμολύνει έναν οργανισμό αντιμετωπίζεται, έτσι και στην Δημοκρατία δεν υπάρχουν αδιέξοδα, δηλαδή μη αντιμετωπίσιμες καταστάσεις. Η ανωτέρα πρόταση ισχύει υπό τη βασική προϋπόθεση ότι η Δημοκρατία λειτουργεί πλήρως. Αυτό σημαίνει ότι η λειτουργία δεν περιορίζεται μόνο στις μεταξύ των πολιτειακών οργάνων σχέσεις αλλά επεκτείνεται και σε κάθε βαθμίδα του πολιτικού βίου.

Για να καταστεί ευκρινέστερη η διαπίστωση αυτή αρκεί να ανακαλέσουμε στη μνήμα μας μέρος της πρωταρχικής διακήρυξης της Δημοκρατίας, ήτοι τον Επιτάφιο του Περικλή, που διασώθηκε από τον Θουκυδίδη. Ο Περικλής ορίζει τη Δημοκρατία ως σύστημα, στο οποίο η λήψη των αποφάσεων, δηλαδή η κυβέρνηση βρίσκεται στα χέρια των πολλών και όχι των λίγων, ενώ οι πολίτες, ως προς τις μεταξύ τους – ιδιωτικές – διαφορές είναι ίσοι ενώπιον του νόμου. Οι πολίτες, λέει επίσης ο Περικλής, για τη διαχείριση των δημόσιων υποθέσεων προτιμούν εκείνον που διαθέτει προσόντα και αντλεί την αξία του από τις ενάρετες ιδιότητές του και όχι από την οικογένεια ή την κοινωνική τάξη από την οποία προέρχεται.

Η σύγχρονη δημοκρατία βασίζεται σε σώμα εκλεγμένων με καθολική ψήφο αντιπροσώπων και σε κυβέρνηση, η  οποία λογοδοτεί ενώπιον αυτού. Επιπλέον, η σύγχρονη δημοκρατία βασίζεται στην ισότητα και στην ελευθερία όλων των κοινωνών της καθώς και στον σεβασμό και την προστασία των δικαιωμάτων όλων των διαβιούντων στη χώρα. Οι ελευθερίες της σκέψης, των πεποιθήσεων, της διαμόρφωσής τους και της έκφρασής τους, χωρίς δυσμενείς συνέπειες για αυτόν που εκφράζεται κριτικά ή επικρίνει τους κρατούντες είναι το αναγκαίο συμπλήρωμα της σύγχρονης δημοκρατίας. Η αρχαία δημοκρατία και η σύγχρονη έχουν μεγάλες ομοιότητες, άλλωστε τα σύγχρονα δημοκρατικά ιδεώδη αντλούν ευθέως από την αρχαία δημοκρατική παράδοση, αν και ήταν οι γραφίδες του Alexis de Toqueville  και του John Stuart Mill, που συνέβαλαν καθοριστικά τον 19^ο αιώνα για να αναδειχθούν τα δημοκρατικά επιτεύγματα της αρχαίας Αθήνας.

Η δημοκρατία ως έννοια, ως ιδεολογικό πρότυπο και εφαρμοσμένο πολιτικό σύστημα προϋποθέτει σώμα κοινωνών, το οποίο εμφορείται από την πεποίθησή της υπεροχής της δημοκρατίας έναντι των άλλων πολιτευμάτων. Με άλλες λέξεις η δημοκρατία για να λειτουργήσει προϋποθέτει δημοκράτες-πολίτες, οι οποίοι έχουν κοινό αξιακό σύστημα, προκειμένου κατ’ ελάχιστον να αντιλαμβάνονται τα αντεπιχειρήματα των πολιτικά αντιθέτων.

Με την λογική και τη γνώση ως αναγκαία προαπαιτούμενα, ο λόγος είναι το μέσο επίλυσης των προβλημάτων που απασχολούν την κοινωνία. Το σύνολο της διαδικασίας, από τον εντοπισμό και την ιεράρχηση των προβλημάτων έως τους μηχανισμούς συζήτησης, αντιπαράθεσης επιχειρημάτων και λήψης απόφασης ονομάζεται πολιτική.

Ο έλεγχος των πεπραγμένων των κυβερνώντων αποτελεί την ασφαλιστική δικλείδα που αποκλείει αντιλήψεις ότι η δημοκρατία είναι το δικαίωμα του καθενός να κυβερνά με λάθος τρόπο. Η πολιτική  κοινωνία, δηλαδή το σύνολο των πολιτών και όχι διάφορες επιμέρους ομάδες, που συνήθως αποκαλούνται αυτάρεστα ως κοινωνία πολιτών, είναι ο τελικός κριτής, που εκφράζει στις εκλογές τον συγκερασμό των διαφωνιών και την ακολουθητέα πρόταση.

Η διαδικασία εμπλουτίστηκε με τη λειτουργία των πολιτικών κομμάτων, τα οποία οφείλουν και λειτουργούν συγχρόνως υπέρ της δημοκρατίας και της κοινής ευημερίας του συνόλου των πολιτών και όχι μόνο των υποστηρικτών τους, διότι τότε αργά αλλά σταθερά τους μετατρέπουν σε πελάτες.

Κοντολογίς, η δημοκρατία προϋποθέτει πολίτες και όχι πελάτες. Επίσης, το σύνολο των πολιτειακών θεσμών και οργάνων οφείλει να λειτουργεί υπέρ της κοινής ευημερίας των πολιτών, άλλως τίθενται ζητήματα νόσφισης εξουσίας, η οποία ασκείται σε βάρος του κυρίαρχου λαού. Η δημοκρατία είναι σύστημα ισότητας εντός ελευθερίας, χωρίς η ισότητα να απειλεί την ελευθερία και χωρίς η ελευθερία να απειλεί την ισότητα.

Το συνολικό πλαίσιο καθορίζεται σε δύο ενότητες του Συντάγματος, ως οργάνωση της πολιτείας αφενός και αφετέρου ως δημόσιες ελευθερίες και δικαιώματα. Η καλή λειτουργία της δημοκρατίας προϋποθέτει διαφωνία και αντιπαραβολή επιχειρημάτων, η σύνθεση όμως των απόψεων προϋποθέτει πολίτες επαρκώς πληροφορούμενους, επαρκώς νοήμονες, ώστε να λαμβάνουν τις ορθές αποφάσεις, καθώς και ενδιαφερόμενους για την επιμέλεια των κοινών υποθέσεων, ώστε να περιορίζεται ο ρόλος των επαγγελματιών της πολιτικής. Οι πολίτες επίσης πρέπει να προτάσσουν το γενικό έναντι του ατομικού συμφέροντος, να αντιλαμβάνονται το πλεονέκτημα της ειδικής γνώσης ως προς την περιγραφή των προβλημάτων και να διαθέτουν την κοινή λογική ώστε να επιλέγουν μεταξύ των προταθεισών λύσεων.

Η δημοκρατία προϋποθέτει δημοκράτες και εύψυχους πολίτες.

 

Ο κ. Άλκης Ν. Δερβιτσιώτης είναι Καθηγητής Συνταγματικού Δικαίου στη Νομική Σχολή του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης.

Η καθολική ψηφοφορία και η ψήφος των εκτός επικρατείας πολιτών, του Άλκη Ν. Δερβιτσιώτη

Η καθολική ψηφοφορία και η ψήφος των εκτός επικρατείας πολιτών

Του Άλκη Ν. Δερβιτσιώτη*

*Το παρόν κείμενο αποτελεί προδημοσίευση από τον Τιμητικό Τόμο του ομότιμου Καθηγητή Νομικής ΕΚΠΑ Κ. Μαυριά. 

       I.        Εισαγωγικές παρατηρήσεις

Η προσφάτως συντελεσθείσα αναθεώρηση του Συντάγματος από την Θ΄Αναθεωρητική Βουλή επιχειρεί να αντιμετωπίσει αρκετά επί μέρους ζητήματα, ένα τουλάχιστον των οποίων καθάπτεται του σκληρού πυρήνα της θεμελιώδους για το πολίτευμά μας δημοκρατικής αρχής. Συγκεκριμένα ετέθη εκ νέου το ζήτημα της άσκησης του δικαιώματος της ψήφου από τους ευρισκόμενους εκτός επικρατείας Έλληνες πολίτες. Η σχετική συζήτηση απέκτησε πρόσθετο ενδιαφέρον δεδομένου ότι η νέα διάταξη ενετάχθη στο άρθρο 54 Συντ. καθώς η εννοιολογικά ενδεδειγμένη προς αυτό διάταξη του άρθρου 51 Συντ. δεν συμπεριελαμβανόταν στις προς αναθεώρηση διατάξεις, τις οποίες υπέδειξε η προτείνουσα Βουλή.

Η ψήφος των εκτός Επικρατείας αποτελεί διαχρονικό αίτημα των απανταχού της γης Ελλήνων πολιτών. Συγχρόνως η υιοθέτηση του συνιστά στοιχειώδη θεσμική συμμόρφωση προς το περιεχόμενο της αρχής της καθολικότητας της ψήφου και της καθολικής ψηφοφορίας, όπως αυτή κατοχυρώνεται στο άρθρο 51 του Συντάγματος. Η θέσπιση πρόσφορης και σύμφωνα με το Σύνταγμα μεθόδου διασφαλίζει επίσης τη σύμπραξη όλων των εγγεγραμμένων κοινωνών της λαϊκής κυριαρχίας προκειμένου να εξασφαλίζεται επίσης ότι η πολιτική κυριαρχία βασίζεται στη δημοκρατία και όχι σε αυταρχικές αξίες ή στην αδιαφορία που δια της αποχής απονομιμοποιεί τη διεύθυνση και τη λειτουργία της Πολιτείας συνολικά.

Τα Συντάγματα της Ελληνικής Επανάστασης, του Άλκη Ν. Δερβιτσιώτη

Τα Συντάγματα της Ελληνικής Επανάστασης

Του Άλκη Ν. Δερβιτσιώτη*

Το παρόν αποτελεί αναδημοσίευση από τον ιστότοπο CNN (https://www.cnn.gr/ellada/story/257354/alkis-dervitsiotis-ta-syntagmata-tis-ellinikis-epanastasis, 4.3.2021)

1. Η ελληνική επανάσταση του 1821 κατά της οθωμανικής τυραννίας υπήρξε πολυσήμαντο γεγονός. Εν πρώτοις επρόκειτο για εθνικοαπελευθερωτικό αγώνα των νεώτερων χρόνων. Επίσης η ελληνική επανάσταση ήταν επανάσταση αστών κατά του σουλτάνου ο οποίος κυβερνούσε όχι μόνο ως απόλυτος μονάρχης αλλά τον απολυταρχισμό του ενίσχυε η παράδοση και οι πρακτικές της ασιατικής δεσποτείας. Η ελληνική επανάσταση είχε επίσης θρησκευτική διάσταση καθώς οι επαναστάτες ήταν χριστιανοί ορθόδοξοι, στοιχείο το οποίο τους είχε επιτρέψει να διατηρήσουν λίγα στοιχεία της προγενέστερης κοινωνικής οργάνωσής τους. Σε αυτό διευκόλυνε εν μέρει, η οργάνωση της κοινωνίας του οθωμανικού κράτους σε θρησκευτικές κοινότητες, οι οποίες διέθεταν συγκεκαλυμμένα εθνικά χαρακτηριστικά.

2. Οι επαναστατημένοι Έλληνες, παράλληλα προς τις πολεμικές επιχειρήσεις του εθνικοαπελευθερωτικού αγώνα, προέβησαν και σε πολιτικές διεργασίες με σκοπό την πολιτειακή θέσμισή τους. Αρχικά δημιουργήθηκαν τα “τοπικά πολιτεύματα” και ακολούθησαν και τα Συντάγματα της Επιδαύρου (1822), του Άστρους (1823), και της Τροιζήνας (1827).

«Αστυνομία στο Πανεπιστήμιο;», του Άλκη Ν. Δερβιτσιώτη

«Αστυνομία στο Πανεπιστήμιο;»

Του Άλκη Ν. Δερβιτσιώτη*

*Το παρόν αποτελεί αναδημοσίευση από τον ιστότοπο Athens Voice (https://www.athensvoice.gr/politics/701495_astynomia-sto-panepistimio)

Το τελευταίο διάστημα βρίσκεται στην επικαιρότητα το ζήτημα της ίδρυσης υπηρεσίας της ΕΛ.ΑΣ. με καθήκοντα αστυνόμευσης την εγκληματικότητα που λαμβάνει χώρα εντός των πανεπιστημίων. Ο διενεργηθείς δημόσιος διάλογος εκάλυψε πληθώρα ζητημάτων, αν και κάποιες  -λιγότερες πάντως-  από τις διατυπωθείσες γνώμες κινήθηκαν εκτός των ορίων, που προδιαγράφουν οι σχετικές συνταγματικές διατάξεις. Ακόμα πιο λίγες γνώμες υπερέβησαν τα όρια που θέτει η συνεπής ιδεολογική αντιπαράθεση εξικνούμενες σε ιδεοληπτικές τοποθετήσεις, καθεαυτό βλαπτικές ως προς το περιεχόμενό τους, αλλά και ως προς τον επιτυγχανόμενο - κατ’ αποτέλεσμα- αποπροσανατολισμό της κοινής γνώμης. Εν όψει των ανωτέρω σταχυολογώ τα πιο σημαντικά επιχειρήματα, τα οποία προεβλήθηκαν ένθεν κακείθεν.

Σύμφωνα με ισχυρά υποστηριζόμενη γνώμη στα πανεπιστήμια των χωρών της ηπειρωτικής Ευρώπης δεν υφίσταται μόνιμη και διαρκής παρουσία της αστυνομίας εντός των σχετικών χώρων. Η θεσμοθέτηση μόνιμης και διαρκώς παρούσας αστυνομικής δύναμης αντίκειται στην ακαδημαϊκή παράδοση αλλά και στο συνταγματικά κατοχυρωμένο «πλήρες αυτοδιοίκητο» των πανεπιστημίων. Περαιτέρω, οι αρνούμενοι την σχεδιαζόμενη νομοθετικώς διαρκή αστυνομική παρουσία στα ιδρύματα της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης προβάλλουν την έλλειψη αντίστοιχης παιδείας εκ μέρους της αστυνομίας, ώστε αυτή να αντιμετωπίζει αποτελεσματικά τα σχετικά ζητήματα.

Βουλευτική ασυλία και άρση της, του Άλκη Ν. Δερβιτσιώτη

 Βουλευτική ασυλία και άρση της

Του Άλκη Ν. Δερβιτσιώτη*

1. Δεν είναι, ίσως, ευρέως γνωστό ότι η βουλευτική ασυλία προερχόμενη από τη βρετανική κοινοβουλευτική πράξη κατοχυρώθηκε ρητά για πρώτη φορά το 1689 με τη Διακήρυξη Δικαιωμάτων (Bill of Rights). Στην εν λόγω Διακήρυξη προέβη το Αγγλικό Κοινοβούλιο μετά την “ένδοξη επανάσταση” του 1688 διά της οποίας εκηρύχθη οριστικά έκπτωτος ο Ιάκωβος Β’, τρίτος βασιλιάς της δυναστείας των Stuarts.

Μεταξύ άλλων η Διακήρυξη Δικαιωμάτων, η οποία κυρώθηκε από τους νέους βασιλείς Γουλιέλμο και Μαρία της Οράγγης, προέβλεπε την ελευθερία του λόγου, των συζητήσεων και των διαδικασιών εντός του Κοινοβουλίου. Περαιτέρω κατοχυρώθηκε το ακαταδίωκτο των μελών του Κοινοβουλίου από οποιοδήποτε δικαστήριο ή από οποιοδήποτε άλλο μηχανισμό εκτός του Κοινοβουλίου. Έκτοτε ο σχετικός θεσμός της βουλευτικής ασυλίας υιοθετήθηκε αρχικά ως πολιτικό πρόταγμα και ακολούθως ως νομικά κατοχυρωμένη πράξη στα Συντάγματα των κρατών της Ηπειρωτικής Ευρώπης.

Η νομική και κοινωνική αντιμετώπιση της πανδημίας, του Κωνσταντίνου Ρέμελη

 Η νομική και κοινωνική αντιμετώπιση της πανδημίας

Του Κωνσταντίνου Ρέμελη*

Το παρόν άρθρο αποτελεί αναδημοσίευση από την εφημερίδα “TO BHMA” (6.12.2020, ένθετο: Νέες Εποχές) και τον ιστότοπο www.tovima.gr

Στη σύγχρονη δημοκρατία δεν νοείται κατοχύρωση συνταγματικών δικαιωμάτων χωρίς την πρόβλεψη, κατά κανόνα, ανάλογων περιορισμών, καθ’ όσον το δικαίωμα ως νομικό μέγεθος δεν συνιστά απόλυτη ελευθερία και απαλλαγή από οιαδήποτε νομική δέσμευση. Χωρίς αμφιβολία η πανδημία θέτει το κράτος και τους πολίτες μπροστά σε μια πρωτόγνωρη και οδυνηρή πραγματικότητα, με έντονα χαρακτηριστικά ιδιότυπης κατάστασης πολιορκίας. Οι εκτενείς περιορισμοί στην άσκηση σημαντικών συνταγματικών δικαιωμάτων για λόγους προστασίας της δημόσιας υγείας δεν αποτελούν μόνο ελληνικό, αλλά παγκόσμιο φαινόμενο, που συνιστά μια αδιαμφισβήτητη πρόκληση για την προστασία των δικαιωμάτων αυτών τόσο σε εθνικό όσο και σε διεθνές επίπεδο. Γίνεται γενικώς δεκτό ότι πρόκειται για συνταγματικά ανεκτές παρεκκλίσεις από την ομαλή λειτουργία του κράτους δικαίου, που συνιστούν κοινωνικό περιορισμό των ατομικών δικαιωμάτων. Ο περιορισμός αυτός απορρέει από την κοινωνική δέσμευση του ατόμου και την ανάγκη προστασίας του συμφέροντος του κοινωνικού συνόλου, εν όψει του ότι το άτομο δεν αποτελεί ένα αυτοτελές και αυτόνομο ον, αλλά ετερόνομο και «κοινωνικό». Με άλλα λόγια, το δίκαιο κλήθηκε να αντιμετωπίσει τη βίαιη εισβολή μιας νέας πραγματικότητας στην καθημερινότητα του ανθρώπου, με πολλά στοιχεία και χαρακτηριστικά δανεισμένα ακόμη και από αυτή την «υπερφυσική» κατάσταση που περιγράφει στη «Μεταμόρφωσή» του ο Κάφκα. Συνεπώς ο νομοθέτης, χωρίς να παραγνωρίζει ούτε την ατομικότητα ούτε την κοινωνικότητα των δικαιωμάτων, όφειλε να αντιμετωπίσει τη νέα κατάσταση ως μια αιφνίδια και δυσμενή ανατροπή της κανονικότητας με σκοπό τη συντομότερη, κατά το δυνατόν, επάνοδο σε αυτή.

Σύνταγμα και εγκληματική οργάνωση. Οριοθέτηση εννοιών.

 του Άλκη Ν. Δερβιτσιώτη*

1. Η πρόσφατη απόφαση του αρμόδιου δικαστικού σχηματισμού απάντησε καταφατικά στο ερώτημα αν τα ηγετικά στελέχη και οι βουλευτές του κόμματος της Χρυσής Αυγής  αποτελούν εγκληματική οργάνωση. Η εν λόγω απόφαση έταμε το ζήτημα στο πλαίσιο που θέτει η σχετική ποινική νομοθεσία. Απομένει να δημοσιευτεί η απόφαση για να καταστεί κοινό κτήμα και, ενδεχομένως αντικείμενο κριτικής η μέθοδος και ο τρόπος υπαγωγής των πραγματικών περιστατικών στις αντίστοιχες ποινικές διατάξεις. Μέχρις ότου συμβούν τα ανωτέρω χρήσιμη είναι η υπενθύμιση μερικών νομικών σταθερών αξιών του πολιτικού μας εποικοδομήματος, που συναποτελούν η Ευρωπαϊκή Ένωση και η Γ΄ Ελληνική Δημοκρατία.

Οι νομικές αξίες μας μεταξύ άλλων μας επιβάλλουν κατ’ αρχήν τη διεξαγωγή της δίκης δημοσίως και τον κατ’ εξαίρεση αποκλεισμό της δημοσιότητας, τη διευκόλυνση του κατηγορουμένου να κατανοήσει την κατηγορία, το δικαίωμα του να κλητεύσει τους μάρτυρες που θεωρεί απαραίτητους για την πρόοδο της διαδικασίας καθώς και το δικαίωμα του να εξετάσει τους μάρτυρες κατηγορίας.

«ΔΗΜΟΣΙΕΣ  ΣΥΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΑ  ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΩΝ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΩΝ

 ΜΕ ΤΟΝ ΙΔΙΩΤΙΚΟ ΤΟΜΕΑ» 

 *  Του Χαράλαμπου Γ. Κουφατζή, Δικηγόρου Παρ’ Αρείω Πάγω

Οι δημόσιες συμβάσεις παίζουν σημαντικό ρόλο στις οικονομίες των κρατών μελών, και εκτιμάται ότι αντιστοιχούν σε περισσότερο από το 16% του ΑΕΠ της Ένωσης. Οι συμβάσεις αυτές παίζουν καίριο ρόλο σε ορισμένους τομείς (όπως οι κατασκευές και τα δημόσια έργα, η ενέργεια, οι τηλεπικοινωνίες και η βαριά βιομηχανία) και χαρακτηρίζονται ιστορικά από την προτίμηση στους εγχώριους προμηθευτές, βάσει νομοθετικών ή διοικητικών κανόνων. Αυτή η έλλειψη ανοικτού και αποτελεσματικού ανταγωνισμού συνιστούσε ένα εμπόδιο στην ολοκλήρωση της ενιαίας αγοράς — με αποτέλεσμα να αυξάνεται το κόστος για τις αναθέτουσες αρχές και, σε ορισμένους καίριους κλάδους, να παρεμποδίζεται η ανάπτυξη της ανταγωνιστικότητας.

                               Μην αγανακτείτε απλώς ξεστραβωθείτε!

Αναδημοσίευση από τον Παρατηρητή της Θράκης,  13.10.2020 07:33

Του Άλκη N. Δερβιτσιώτη*

Δείτε περισσότερα στο: http://www.paratiritis-news.gr/

Στον δεύτερο Πρόεδρο των ΗΠΑ, Τζον Άνταμς, αποδίδεται η φράση ότι: «ενώ όλες οι επιστήμες προχωρούν γρήγορα, η τέχνη του κυβερνάν βαδίζει σημειωτόν· το σημερινό επίπεδό της είναι το ίδιο άθλιο με εκείνο πριν τρεις χιλιάδες χρόνια». Πολλοί σπεύδουν να αποδώσουν ορθότητα στη διατύπωση του Άνταμς, λόγω της στενής σχέσης της κυβέρνησης με την ισχύ, στην καθαρά υλική μορφή της, η οποία και επιβάλλει τον φορέα της ως κυβερνήτη. Μερικοί ωστόσο –εμφανώς λιγότεροι, αλλά όχι εξ αυτού του λόγου ανάξιοι προσοχής– αποδίδουν τη στασιμότητα της τέχνης του κυβερνάν στην απόσταση που αυτή εμφανώς εξακολουθεί να διατηρεί από τα επιτεύγματα των (άλλων) επιστημών. Ο τρόπος αντίδρασης αρκετών κυβερνήσεων στον covid-19 είναι ίσως ενδεικτικός.

Συναθροίσεις και εισαγγελικοί λειτουργοί

* Του Άλκη Ν. Δερβιτσιώτη

Η πρόσφατη θέσπιση του ν. 4703/2020 “Δημόσιες υπαίθριες συναθροίσεις και άλλες διατάξεις” ευλόγως προκάλεσε συζητήσεις και αντιπαραθέσεις οπωσδήποτε αναγκαίες στο δημόσιο διάλογο. Οι νέες διατάξεις του ν. 4703/2020 σε ορισμένα σημεία καινοτομούν, σε ορισμένα αλλά απλώς επαναλαμβάνουν παλαιότερες ρυθμίσεις, οι οποίες άντεξαν στη δοκιμασία, την κριτική βάσανο της θεωρίας και του νομικού δόγματος, ιδίως, όμως του δικαστικού ελέγχου.

Συνήθως στη νομοθέτηση το ενδιαφέρον επικεντρώνεται στις νέες ρυθμίσεις τόσο στον καθορισμό του περιεχομένου όσο και στις επιπτώσεις ιδίως στο μέγεθος των πάσης μορφής κυρώσεων. Εν προκειμένω αντικείμενο κριτικής αποτελεί η συμβατότητα της διάταξης του άρθρου 10 παρ. 3 ν. 4703/2020 προς το άρθρο 89 του Συντάγματος. 

Ελευθερία της συνάθροισης και οικονομική πραγματικότητα

Του Άλκη Ν. Δερβιτσιώτη*

Με την πρόσφατη νομοθετική πρωτοβουλία του Υπουργού Προστασίας του Πολίτη επιδιώκεται η θέσπιση σύγχρονου νομικού πλαισίου για την άσκηση της ελευθερία συναθροίσεως ή δικαιώματος του συνέρχεσθαι όπως αυτή παραδοσιακώς ορίζεται.

Η διαχρονική σημασία της ελευθερίας συνάθροισης καθίσταται πλήρως αντιληπτή, αν αναλογιστούμε ότι η αρχαία άμεση δημοκρατία βασίστηκε στην συνάθροιση των μελών του δήμου. Ακολούθως, η σύναψη του κοινωνικού συμβολαίου, έστω φαντασιακά προϋπέθεσε την συνάθροιση των συμβαλλομένων. Στην συνταγματική εξέλιξη των πολιτειών από τον 18ο αιώνα ως σήμερα η ελευθερία της συνάθροισης διαμορφώθηκε ως παρεπόμενο της ελευθερίας διαμόρφωσης και έκφρασης λόγου και γνώμης.